الشيخ الطبرسي (مترجم: نورى و مفتح)

220

تفسير مجمع البيان (فارسى)

بيان آيهء 66 - 67 - 68 قرائت ابن كثير و نافع و ابن عاعر « ان اقتلوا » را بضم نون و « او اخرجوا » را بضم واو و عاصم و حمزه بكسر نون و واو و ابو عمرو بكسر نون و ضم واو قرائت كرده‌اند . ابن عامر « الا قيلا » بنصب خوانده است و در قرآنهاى اهل شام نيز به نصب است . ديگران برفع خوانده‌اند . علت اينكه ابو عمرو در « ان قتلوا » و « او اخرجوا » ميان نون و واو فرق گذارده ، اين است كه ضمه براى واو نيكوتر است ، زيرا شباهت دارد بواو ضمير و جمهور معتقدند كه واو ضمير را بضم بايد خواند مثل : « لا تَنْسَوُا الْفَضْلَ بَيْنَكُمْ » « سوره بقره 237 ) علت ضمه نون در « ان اقتلوا » اين است كه نون بجاى همزهء وصل است كه بخاطر ضم عين الفعل مضموم است . در ضمه واو « او اخرجوا » اين وجه و وجه سابق هر دو جارى است . بدينترتيب در نظاير اين كلمه نيز ضمه بهتر از كسره است ، زيرا حرفى كه مضموم مىشود بجاى همزه است . دليل كسانى كه نون و واو را كسره داده‌اند اين است كه اين دو حرف ، جداى از فعلى كه مضموم العين است مىباشند و همزه متصل به فعل است و نمىتوان حرف منفصل را به منزلهء حرف متصل قرار داد . در مورد « الا قليل » بهتر رفع است تا بدل او واو « فعلوا » باشد ، مثل اينكه گفته است : « ما فعله الا قليل » و كسى كه نصب داده است ، نفى را بمنزلهء ايجاب قرار داده است چه جملهء منفى و چه جملهء مثبت هر دو كلام تام هستند ، پس همانطورى كه مستثنى ما در جملهء مثبت ، منصوب مىشود ، در جملهء منفى نيز منصوب مىشود . اعراب لو : اين حرف براى امتناع است مثل . « لو اتانى زيد لا كرمته » مقصود اين